سقفی برای علم با همراهی داینو، دایناسور آبی و دوست‌داشتنی خانه دانش/ تجربه پرورش خلاقیت دانش‌آموزان در «خانه دانش» زنجان
به گزارش روابط‌عمومی بنیاد ملی علم ایران (INSF)، در حاشیه سفر رئیس بنیاد ملی علم ایران و هیئت همراه به زنجان و برای حضور در مراسم شب علم، محمدرضا هرمزی‌نژاد از «خانه دانش» زنجان نیز بازدید کرد.
«خانه دانش» با فراهم کردن فضایی برای تجربه مستقیم پدیده‌های علمی، فرصتی برای آشنایی کودکان با حوزه‌های مختلف دانش و پرورش روحیه پرسشگری و خلاقیت آنها ایجاد کرده است.
مجموعه‌ای علمی و آموزشی که با هدف فعال نگه داشتن ذهن دانش‌آموزان، تقویت خلاقیت و ایجاد فرصت برای تجربه مستقیم پدیده‌های علمی شکل گرفته است.
خانه دانش به ابتکار خالصی‌فرد عضو هیئت‌علمی رشته فیزیک دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان و با مشارکت جمعی از افراد خلاق دانشگاهی راه‌اندازی شده است. ایده اصلی شکل‌گیری این مجموعه، فراهم کردن محیطی برای تجربه علم به شیوه‌ای متفاوت و ایجاد فرصت برای کودکان است تا با مشاهده و آزمایش، پرسش‌های خود را دنبال کنند و حوزه علمی مورد علاقه‌شان را بشناسند.
در طراحی فضای خانه دانش، یک شخصیت دوست‌داشتنی نیز همراه دانش‌آموزان است؛ «داینو»، دایناسور آبی‌رنگی که در بخش‌ها و اتاق‌های مختلف مجموعه حضور دارد و با ظاهر بامزه و کنجکاوانه خود، به فضای علمی خانه دانش حال‌وهوایی شاد و کودکانه بخشیده است. داینو را می‌توان همراه کوچک دانش‌آموزان در مسیر کشف و تجربه دنیای علم دانست؛ شخصیتی که در کنار ابزارها و تجهیزات علمی، به جذابیت بصری محیط و ایجاد فضایی صمیمی و خیال‌انگیز برای کودکان کمک می‌کند.
تجربه علم به شیوه دانشمندان
در خانه دانش تلاش شده است دانش‌آموزان به جای دریافت صرف اطلاعات، با تجربه مستقیم پدیده‌های علمی و نگاهی دقیق‌تر به طبیعت، پرسشگری و خلاقیت خود را پرورش دهند. به همین منظور، فضاهای مختلفی متناسب با حوزه‌های علمی گوناگون در این مجموعه طراحی شده است و دانش‌آموزان می‌توانند با توجه به علاقه خود در دوره‌های آموزشی شرکت کنند.
کاوش برای دبستانی‌ها
«خانه دانش» برای دانش‌آموزان پایه‌های اول تا ششم دبستان دوره‌های کاوش علمی برگزار می‌کند. این دوره‌ها در آزمایشگاه‌ها و اتاق‌های مجهز مجموعه برگزار می‌شوند و ابزارهای مورد نیاز برای فعالیت‌های علمی در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌گیرد. فیزیک، شیمی، ریاضی، طبیعت، نجوم، رایانه و برنامه‌نویسی از جمله حوزه‌هایی هستند که کودکان در این دوره‌ها با آنها آشنا می‌شوند.
همچنین برنامه‌های کتاب‌خوانی، دانش‌تماشا و گفت‌وگو نیز برای کودکان در خانه دانش برگزار می‌شود. در طراحی این مجموعه تلاش شده است دانش‌آموزان حق انتخاب داشته باشند و بتوانند با اختیار خود میان آزمایشگاه‌ها و بخش‌های مختلف جابه‌جا شوند.
موزه علم؛ جایی برای لمس پدیده‌های علمی
موزه علم یکی از بخش‌های «خانه دانش» است که به گروه سنی خاصی محدود نمی‌شود و برای بازدیدکنندگان در سنین مختلف جذابیت‌های متنوعی دارد. در این بخش، بازدیدکنندگان با آزمودن چیدمان‌ها و دستگاه‌های علمی با شگفتی‌ها، اصول و کاربردهای علوم و فناوری‌های مختلف آشنا می‌شوند.
دنیای نازک حباب‌ها، سلول خورشیدی و زاویه تابش، چنگ لیزری، آینه‌های خمیده، سیم‌پیچ تسلا، مولد برق دستی، آینه صوتی، ابزارهای نمایش خطاهای دید و مولد باد پدالی از جمله تجهیزاتی هستند که در موزه علم قرار دارند و بازدیدکنندگان می‌توانند آنها را آزمایش کنند.
یکی از این تجهیزات، مولد باد پدالی است که دانش‌آموزان با رکاب زدن، جریان هوا را درون یک ستون ایجاد می‌کنند و معلق ماندن توپ در این جریان را مشاهده می‌کنند. این دستگاه با بهره‌گیری از نیروی جریان هوا و پدیده‌های مرتبط با اصل برنولی، امکان مشاهده و درک تأثیر جریان هوا و اختلاف فشار بر حرکت و پایداری توپ را به‌صورت عملی فراهم می‌کند.
در بخش دیگری از موزه، ابزارهایی برای آشنایی با خطاهای دید در نظر گرفته شده است تا بازدیدکنندگان با این موضوع آشنا شوند که آنچه می‌بینند همیشه با واقعیت یکسان نیست. دستگاه حباب‌ساز نیز با ایجاد حباب‌های صابون، امکان مشاهده طیف‌های رنگی و رنگین‌کمانی روی سطح آنها را فراهم می‌کند. این پدیده در اثر تداخل نور در لایه نازک مایع روی سطح حباب ایجاد می‌شود و فرصتی برای آشنایی عملی دانش‌آموزان با پدیده‌های نوری فراهم می‌آورد.
آزمایشگاه‌هایی برای دانشمندان کوچک
آزمایشگاه‌های شیمی و زیست‌شناسی از دیگر بخش‌های خانه دانش هستند که با هدف فراهم کردن امکان انجام آزمایش در مقیاس کوچک طراحی شده‌اند. در این فضاها تلاش شده است محیطی شبیه به آزمایشگاه واقعی ایجاد شود تا دانش‌آموزان بتوانند مانند یک شیمی‌دان یا زیست‌شناس فعالیت کنند.
در این آزمایشگاه‌ها روپوش متناسب با اندازه دانش‌آموزان و عینک ایمنی نیز در اختیار آنها قرار می‌گیرد تا تجربه حضور در محیط آزمایشگاهی برایشان ملموس‌تر باشد. به این ترتیب کودکان می‌توانند در فضایی مجهز و با ابزارهای مناسب، فعالیت‌های علمی را به صورت عملی تجربه کنند.
اتاقی برای بازی علمی
اتاق سازه و بازی یکی دیگر از بخش‌های خانه دانش است که فرصتی برای خیال‌پردازی‌های علمی و فناورانه دانش‌آموزان فراهم می‌کند. در کنار این فضاها، کتابخانه مجموعه نیز قرار دارد که کودکان می‌توانند در آن به مطالعه کتاب بپردازند.
در مجموع، طراحی بخش‌های مختلف خانه دانش بر پایه فراهم کردن فرصت تجربه و انتخاب برای دانش‌آموزان انجام شده است تا آنها بتوانند متناسب با علاقه خود در فعالیت‌های علمی شرکت کنند و با حوزه‌های مختلف دانش آشنا شوند.
از روز عدد π تا رصد آسمان
خانه دانش علاوه‌بر دوره‌های آموزشی، رویدادهای علمی یک‌روزه نیز برگزار می‌کند. این مجموعه از زمان آغاز فعالیت خود در سال ۱۴۰۳ تاکنون بیش از ۳۰ رویداد برگزار کرده است.
رویداد حباب، رصد آسمان، علوم اعصاب، گردش خون در بدن، بشقاب یلدا، دانه برف خودت را بساز و روز عدد π از جمله برنامه‌هایی هستند که در این مجموعه برگزار شده‌اند.
«خانه دانش» که ذیل بنیاد عام‌المنفعه استاد یوسف ثبوتی فعالیت می‌کند، از سال ۱۴۰۳ تاکنون میزبان حدود ۶ هزار بازدیدکننده بوده است. این مجموعه با بخش‌های آموزشی، آزمایشگاهی و موزه علم، فضایی برای کنجکاوی، پرسیدن و تجربه علم فراهم کرده است.
