هوش مصنوعی، ربات‌ها و ستاره‌ها در یک قاب/ شب علم دانشگاه صنعتی شاهرود؛ تجربه‌ای فراتر از کلاس درس
به گزارش روابط‌عمومی بنیاد ملی علم ایران (INSF)،رویداد شب علم در دانشگاه صنعتی شاهرود پلی میان دانشگاه و جامعه بود تا علاقه‌مندان هر سنوسالی بتوانند دنیای شگفت‌انگیز علم، فناوری و خلاقیت را از نزدیک تجربه کنند. این نمایشگاه علمی با حضور دانشجویان، اساتید، شرکت‌های دانش‌بنیان و سازمان‌های مختلف، فرصتی فراهم کرد تا بازدیدکنندگان با کارگاه‌ها، آزمایش‌ها، نوآوری‌های صنعتی و فعالیت‌های فرهنگی و هنری، با مفاهیم علمی و فناوری‌های نوین آشنا شوند و تجربه‌ای عملی و تعاملی از یادگیری علمی داشته باشند.
« شب علم» نه‌تنها محلی برای نمایش دستاوردها بود، بلکه بستری برای الهام‌بخشی، خلاقیت و ایجاد ارتباط میان نسل‌های مختلف با علم و فناوری فراهم کرد و نشان داد که علم می‌تواند همزمان جذاب، آموزنده و هیجان‌انگیز باشد.
در غرفه‌های مختلف دانشگاه صنعتی شاهرود، کارگاه‌ها و فعالیت‌های متنوعی برگزار شد که هر یک تجربه‌ای متفاوت برای بازدیدکنندگان ایجاد کردند.
علم، فناوری و خلاقیت در یک قاب
در غرفه بهورزی خانه بهداشت سیار دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، باکسی ویژه ارائه شد که خدمات سطح اول بهداشتی را در شرایط اضطرار و بحران ارائه می‌کند. این باکس شامل تجهیزات واکسیناسیون، مراقبت مادر و کودک، نمونه‌گیری آب و مواد غذایی، مواد ضدعفونی‌کننده، اکسیژن‌تراپی، وسایل معاینه پزشکی، شیر خشک، وسایل بهداشتی و تجهیزات آموزشی است تا در صورت بروز بحران، خدمات بهداشتی بدون نیاز به پشتیبانی بیرونی تا یک هفته ارائه شود.
بیاری، بهورز خانه بهداشت سیار دانشگاه علوم پزشکی شاهرود گفت: هدف از حضور در این غرفه، معرفی «باکس ارائه خدمات سطح اول بهداشتی در شرایط اضطرار و بحران» است. وی اظهار داشت: این باکس برای ارائه خدمات اولیه بهداشتی به جمعیت‌های هدف در مناطق آسیب‌دیده طراحی شده و در شرایطی که محیط کاری اصلی تخریب یا غیرقابل استفاده می‌شود، امکان تداوم خدمت‌رسانی را فراهم می‌کند.
وی افزود: خدماتی که از طریق این باکس ارائه می‌شود شامل واکسیناسیون، مراقبت از مادر و کودک، نمونه‌گیری از آب و مواد غذایی، گندزدایی محیط و آب، و استفاده از تجهیزات ویژه برای ضدعفونی تانکرها و مخازن است. این مجموعه به‌گونه‌ای طراحی شده تا خدمات سطح یک بهداشتی را تا زمان بازگشت شرایط عادی به‌صورت پیوسته و منظم ادامه دهد.
بیاری گفت: ایده طراحی این باکس متعلق به دانشگاه علوم پزشکی شاهرود است و اینجانب به عنوان مجری طرح و فردی که آموزش اولیه کار با آن را دیده‌ام، مسئولیت اجرای آن را بر عهده دارم.
وی ادامه داد: این باکس پیش‌تر در مناطق زلزله‌زده سرپل ذهاب نیز به‌مدت حدود ده روز مورد استفاده قرار گرفته و عملکرد موفقی داشته، هرچند هنوز به مرحله تجاری‌سازی نرسیده است.
وی در توضیح امکانات این باکس گفت: این مجموعه توانایی ارائه خدمات مستقل تا یک هفته را دارد و نیازی به شارژ مجدد ندارد. در داخل آن تجهیزاتی مانند یخچال واکسن با ژنراتور تأمین برق، چراغ هد، دو چادر، کیسه خواب، وسایل نمونه‌گیری آب و مواد غذایی، دستگاه اکسیژن‌تراپی، مواد ضدعفونی‌کننده محیط و سطوح، پانسمان، وسایل آموزشی، تغذیه اضطراری، وسایل معاینه پزشکی، شیر خشک، پوشک، نوار بهداشتی و مکمل‌های اولیه برای مادر و کودک قرار دارد. همچنین ابزارهایی برای اقامت کوتاه‌مدت افراد حاضر در محل نیز تعبیه شده است تا بتوانند تا ۷۲ ساعت بدون نیاز به پشتیبانی خارجی فعالیت کنند.
وی درباره رویداد «شب علم» گفت: این رویداد فرصت ارزشمندی است تا پلی میان دانشگاه و جامعه ایجاد شود. وی افزود: معمولاً ارتباط ما با فضای بیرون از دانشگاه محدود است و چنین برنامه‌هایی باعث می‌شود مردم، به‌ویژه خانواده‌ها و فرزندانشان، از نزدیک با دستاوردهای علمی آشنا شوند.
وی تأکید کرد: حضور خانواده‌ها در این فضا باعث تعامل بیشتر جامعه با دانشگاه می‌شود و حتی برای خود ما کارکنان نیز آگاهی‌بخش است، زیرا بسیاری از غرفه‌ها را از نزدیک می‌بینیم و با فعالیت‌های متنوع‌تر دانشگاه آشنا می‌شویم.
دستگاه اعصاب‌سنج و ترسیم آینه‌ای
در غرفه روانشناسی و هنر دانشگاه آموزش عالی شاهرود، آثار دانشجویان روانشناسی، معماری و گرافیک به نمایش گذاشته شد. کارگاه‌ها شامل دستگاه ترسیم آینه‌ای و دستگاه اعصاب‌سنج بود که نشان می‌داد چگونه چشم و بدن انسان در مواجهه با اطلاعات و استرس واکنش نشان می‌دهند و چطور حافظه فضایی و تجسم فضایی تقویت می‌شود.
شکیبا مشهدی، دانشجوی ترم سوم کارشناسی روانشناسی دانشگاه آموزش عالی شاهرود گفت: غرفه دانشگاه آموزش عالی با همکاری دانشجویان رشته‌های روانشناسی، معماری، گرافیک و همراهی اساتید برپا شده است.
وی افزود: هدف این غرفه نمایش دستاوردهای علمی و خلاقیت دانشجویان در حوزه‌های مختلف است.
وی با اشاره به بخش‌های مختلف غرفه اظهار داشت: آثار دانشجویان معماری شامل ماکت‌ها و ژورنال‌های طراحی‌شده توسط آنان است. همچنین دانشجویان گرافیک تابلوهایی هنری و خلاقانه طراحی کرده‌اند و دانشجویان روانشناسی نیز چند دستگاه آموزشی مرتبط با شاخه روانشناسی یادگیری را به نمایش گذاشته‌اند.
مشهدی گفت: یکی از این دستگاه‌ها «ترسیم آینه‌ای» نام دارد که نشان می‌دهد چشم انسان در مواجهه با اطلاعات نادرست چگونه واکنش نشان می‌دهد. وی افزود: هدف از این دستگاه، تأکید بر اهمیت استمرار در تلاش است؛ به این معنا که با تمرین و ممارست، حتی مسیرهای دشوار نیز آسان‌تر طی می‌شوند.
وی ادامه داد: دستگاه دیگر «اعصاب‌سنج» است که واکنش بدن را در حالت برانگیختگی یا همان حالت «جنگ و گریز» اندازه‌گیری می‌کند. این دستگاه نشان می‌دهد زمانی که تمرکز بالا می‌رود و تپش قلب افزایش می‌یابد، درصد خطا نیز بیشتر می‌شود.
به گفته وی، بخشی از غرفه نیز به سنجش «تجسم فضایی» اختصاص دارد که در آن شرکت‌کنندگان با بستن چشم‌ها، مسیر مشخصی را از حفظ طی می‌کنند تا توانایی حافظه فضایی و قدرت تجسم خود را بسنجند.
وی تأکید کرد که تمام این دستگاه‌ها و طرح‌ها حاصل کار دانشجویان همین دانشگاه است.
مشهدی در پایان درباره برگزاری رویداد «شب علم» گفت: برگزاری چنین برنامه‌هایی بسیار ارزشمند است و موجب رشد انگیزه و خلاقیت در میان دانشجویان می‌شود. وی افزود: امیدوارم این رویدادها در آینده تداوم یابد و با حمایت بیشتر برگزارکنندگان همراه باشد، چراکه دانشجویان شاهرود توانایی برگزاری برنامه‌هایی در سطح ملی و حتی بین‌المللی را دارند، به‌شرط آنکه فضا و فرصت لازم برای بروز استعدادشان در اختیارشان قرار گیرد.
تحلیل بازار سرمایه در غرفه اقتصاد
در غرفه اقتصاد دانشگاه صنعتی شاهرود، دانشجویان به بررسی و تحلیل بازارهای مالی، مسکن، بورس، طلا و ارز پرداختند و به بازدیدکنندگان کمک کردند تا با ویژگی‌های رشته اقتصاد، مهارت‌های لازم و مسیر ورود به بازار کار آشنا شوند.
امیرحسین فولادی، دانشجوی رشته اقتصاد ورودی ۱۴۰۱ و دانشجوی ترم هفتم دانشگاه صنعتی شاهرود گفت: در غرفه دانشکده اقتصاد، بازارهای مالی از جمله مسکن، بورس، طلا و ارز کشور مورد بررسی و تحلیل قرار می‌گیرد و خدمات مشاوره‌ای به علاقه‌مندان ارائه می‌شود.
وی افزود: در این غرفه، همکارانم مصطفی‌پور تحلیل و مشاوره در زمینه بازارهای جهانی را بر عهده دارند و ابوالفضل جورابچی نیز اطلاعاتی درباره رشته‌های مختلف دانشکده صنایع و مدیریت ارائه می‌کنند.
وی درباره هدف غرفه توضیح داد: یکی از اهداف ما معرفی رشته‌های دانشگاهی به دانش‌آموزان است تا بتوانند مسیر تحصیلی خود را آگاهانه انتخاب کنند.
وی گفت: در این غرفه درباره ویژگی‌های هر رشته، میزان نیاز به ریاضیات یا حفظیات، بازار کار، سختی یا آسانی دروس و تعداد واحدها با مراجعه‌کنندگان صحبت می‌کنیم تا شناخت بهتری از رشته‌های دانشگاهی داشته باشند.
فولادی در توضیح ویژگی‌های رشته اقتصاد اظهار داشت: میزان درآمد و موفقیت در این رشته بستگی زیادی به علاقه، مهارت و ویژگی‌های فردی دانشجو دارد.
وی افزود: اگر فرد بتواند مهارت‌های لازم را کسب کند، رشته اقتصاد می‌تواند آینده شغلی مناسبی برای او فراهم کند.
وی با اشاره به اهمیت مهارت‌ها در این رشته گفت: دانشجویان اقتصاد باید علاوه بر دانش نظری، مهارت‌های تحلیلی، فنی و نرم‌افزاری داشته باشند. برای فعالیت در بازار بورس، آشنایی با تحلیل بنیادین، تحلیل تکنیکال و تابلوخوانی از مهارت‌های کلیدی محسوب می‌شود.
فولادی ادامه داد: در کنار بازار بورس، بازارهای مسکن، طلا و ارز نیز از حوزه‌هایی هستند که در غرفه به آن‌ها پرداخته می‌شود و مشاوره تخصصی ارائه می‌شود.این بازارها نیازمند توانایی تحلیل داده‌ها و درک روندهای اقتصادی هستند که دانشجویان رشته اقتصاد می‌توانند در طول تحصیل آن را فراگیرند.
وی در پایان با اشاره به برگزاری رویداد «شب علم» اظهار داشت: این رویداد بسیار ارزشمند است و باعث ایجاد ارتباط میان مردم و جامعه دانشگاهی می‌شود. وی افزود: استقبال مردم از این برنامه بسیار خوب بوده و برای ما افتخار است که بتوانیم در خدمت بازدیدکنندگان باشیم و توان علمی دانشجویان دانشگاه صنعتی شاهرود را به نمایش بگذاریم.
کارگاه‌های «شب علم»در یک نگاه
کارگاه‌های آموزشی برگزارشده در نمایشگاه شب علم دانشگاه صنعتی شاهرود با هدف گسترش فرهنگ علم‌آموزی، تقویت تفکر خلاق و ایجاد زمینه‌ای برای تجربه عملی مفاهیم علمی طراحی و اجرا شدند.
در این بخش، شرکت‌کنندگان با حضور در مجموعه‌ای از کارگاه‌های آموزشی و تعاملی، فرصت یافتند ضمن آشنایی با پدیده‌های علمی و فناوری‌های نوین، دانش نظری خود را در قالب تجربه و آزمایش به کار گیرند. این کارگاه‌ها به‌عنوان پلی میان آموزش و عمل، با رویکردی کاربردی و الهام‌بخش برگزار شدند تا مسیر رشد علمی و مهارتی نسل آینده را هموار سازند.
در کارگاه کشت بافت گیاهی، بازدیدکنندگان با شگفتی‌های دنیای گیاهان و مفاهیم علمی کشت بافت گیاهی از نزدیک آشنا شدند.
برخی از کارگاه‌ها شامل آشنایی با دنیای هوش مصنوعی و ابزارهای کاربردی، کارگاه نجوم «سفر از بیگ‌بنگ تا جهان‌های موازی»، کارگاه نجوم «ساختار و تحول ستارگان»، کارگاه ریاضی و مهندسی، کارگاه لگو مادر و کودک، کارگاه لگو بازی‌های اسکرچی، کارگاه لگو سازه‌های مکانیکی و رباتیک، کارگاه شاهنامه‌خوانی و نقالی و کارگاه یادگاران پرواز بودند.
در کارگاه هوش مصنوعی، ارائه شده توسط شرکت و آموزشگاه سورا، مفاهیم پایه هوش مصنوعی، دسته‌بندی‌های کاربردی و ابزارهای رایگان عملی برای تولید تصویر، ویدئو، متن، صدا و کدنویسی آموزش داده شد و بازدیدکنندگان توانستند مهارت‌های کاربردی AI را برای کار و زندگی روزمره تمرین کنند.
کارگاه نجوم به ارائه مباحثی از کیهان‌شناسی، تولد و مرگ ستارگان، جهان‌های موازی، نظریه نسبیت عام و رصد آسمان اختصاص داشت. بازدیدکنندگان با تحلیل تصاویر تلسکوپ جیمز وب، بررسی تحول ستارگان و مشاهده اجرام کیهانی، تجربه‌ای علمی و هیجان‌انگیز کسب کردند.
در کارگاه ریاضی و مهندسی، نقش محوری ریاضیات و فیزیک در مدل‌سازی طبیعت و کاربرد آن‌ها در مهندسی بررسی شد و شرکت‌کنندگان با مفاهیم کلیدی مدل‌سازی، اصول بنیادین مهندسی و طراحی ماشین‌آلات آشنا شدند.
کارگاه‌های لگو با محوریت خلاقیت، کارتیمی و حل مسئله برای کودکان و نوجوانان برگزار شد. کارگاه مادر و کودک، فرصت ایجاد ارتباط عاطفی و شناختی میان والدین و فرزندان را فراهم کرد. کارگاه بازی‌های اسکرچی با آموزش برنامه‌نویسی بصری، کودکان را با منطق برنامه‌نویسی و مهارت حل مسئله آشنا کرد. کارگاه سازه‌های مکانیکی و رباتیک نیز با دوره‌های مقدماتی و پیشرفته مکانیک و رباتیک، کودکان را با اصول فیزیک و مهندسی در قالب بازی و ساخت مدل‌های عملی آشنا کرد.
کارگاه شاهنامه‌خوانی و نقالی با هدف احیای هنرهای ملی و روایت داستان‌های حماسی، بازدیدکنندگان را با تاریخ، هویت و اصول این هنر کهن آشنا کرد و تکنیک‌های اجرایی، آهنگ و ریتم خوانش شعر و انتقال حس حماسی آموزش داده شد.
غرفه‌های متنوع «شب علم»/ از دانشگاهی تا دانش‌بنیان
در بخش غرفه‌های دانشکده‌ها، دانشکده‌های دانشگاه از جمله مهندسی برق و مهندسی پزشکی، تربیت بدنی و علوم ورزشی، شیمی، مهندسی شیمی و مواد، مهندسی صنایع و مدیریت، علوم ریاضی، علوم زمین، مهندسی عمران، فیزیک و مهندسی هسته‌ای، مهندسی کامپیوتر، مهندسی کشاورزی، مهندسی معدن نفت و ژئوفیزیک، مهندسی معماری و شهرسازی و مهندسی مکانیک، دستاوردها، آزمایشگاه‌ها و فعالیت‌های آموزشی خود را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دادند تا تصویری روشن از گستره علمی دانشگاه ارائه شود.
در کنار فعالیت‌های دانشگاهی، غرفه‌های سازمان‌ها و شرکت‌ها نیز حضور داشتند. این غرفه‌ها شامل هلدینگ طب پلاستیک، شرکت صنعتی و تولیدی سیم و کابل مغان، شرکت ریخته‌گری دقیق پارس، شرکت فنر لول ایران، شرکت توربو ژنراتور شاهرود، سازمان حفاظت محیط زیست شاهرود، هلال احمر شاهرود، سازمان بهزیستی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، کانون شهید بهشتی، شرکت شمع‌سازی جی‌پی‌جی، موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی شاهرود و مدیریت توسعه فناوری اطلاعات و امنیت دانشگاه علوم پزشکی شاهرود بودند.
در بخش‌های عملی و آزمایشگاهی، بازدیدکنندگان تجربه‌هایی علمی و هیجان‌انگیز داشتند؛ از آزمایش‌های شیمیایی مثل واکنش شکر و جوش شیرین با نام مار فرعون، لمس گوی پلاسما در غرفه فیزیک، تا مشاهده میکروسکوپی بشره پیاز و پای سوسک در پژوهش‌سرای دانش‌آموزی.
غرفه یادگاران پروازنیز با هدف ارتقای آگاهی شرکت‌کنندگان درباره ساختار، عملکرد و کاربرد پهپادهای ساده، آموزش اصول پرواز، نیروی محرکه و استفاده از وسایل بازیافتی برای ساخت پرنده‌های علمی و آموزشی برپا شده بود.
غرفه‌های هنر، خلاقیت و نوآوری نیز توجه بازدیدکنندگان را جلب کردند. آثار صنایع‌دستی و هنری مددجویان اداره بهزیستی شاهرود، جلوه‌ای از مهارت و امید را نشان داد پلانتاریوم و غرفه نجوم، تجربه‌ای متفاوت از آسمان شب و نجوم ارائه کرد. غرفه دانشکده مهندسی شیمی و مواد، شرکت‌های دانش‌بنیان و مؤسسه آموزشی لگو نیز با ترکیب آموزش، بازی و فناوری، فضایی جذاب و آموزشی برای تمام بازدیدکنندگان فراهم کردند.
به این ترتیب شب علم دانشگاه صنعتی شاهرود هم با حضور بازدیدکنندگان زیادی از شهر شاهرود و تنوع غرفه‌ها، کارگاه‌ها و برنامه‌ها برگزار شد و از خود خاطره خوش یک شب با علم به زبان ساده و قابل فهم برای عموم مردم در اذهان باقی گذاشت.
