بازیابی منابع تأثیرگذار در کلیات شمس

به گزارش روابط‌عمومی بنیاد ملی علم ایران (INSF)،«فرهنگ تصویری-روایی کلیات شمس» عنوان پژوهش پسادکتری امیر سلطان‌محمدی است که با راهنمایی علی‌اصغر میرباقری‌فرد و حمایت بنیاد ملی علم ایران انجام شده است.

سلطان‌محمدی درباره این طرح توضیح داد: کلیات شمس اثری است که پس از تصحیح فروزانفر در خور پایگاه و جایگاه آن در فضای ادبیات فارسی و محافل علمیِ ادبی و عرفانی اعم از آکادمیک یا غیر آن، مورد توجه نبوده‌است. این اثر محصول ذهن و زبان کسی است که از طرفی با زندگی در شرق عالم و تأثیر از پدر و اساتید او که در شرق بوده‌اند، مملو از ادوات فرهنگ شرقی بودایی، هندو، مانوی است و از طرفی با کوچ به غرب و زیست در غرب ایران و نزدیکی به فرهنگ غرب انباشته از لوازم این فرهنگ و مبانی فکری یونانی، مسیحی، یهودی شده‌ است.

وی ادامه داد: بالاتر از این موارد مولوی کسی است که با بررسی در منابع دین اسلام و تحصیل و تدریس این مبانی از قرآن گرفته تا احادیث محملی است از منابع روایی. 

این محقق و پژوهشگر تصریح کرد: تهیه فرهنگی از روایاتی که تصاویر کلیات شمس از آن برگرفته‌ شده‌ است، علاوه‌بر اینکه منابع مورد بهره مولانا را نشان می‌دهد، فهم بسیاری از اشعار او را نیز روشن‌تر می‌کند. 

وی تصریح کرد: اهتمام اصلی این پژوهش در بازیابی منابع مستقیم و غیرمستقیم روایی است که کلیات شمس را به شکل خودآگاه یا ناخودآگاه بر زبان و ذهن مولانا جاری کرده‌است. در این شاکله کلی فضاهای فکری و مصدرهای ذهن و زبان مولانا بیشتر آشکار می‌شود و می‌توان مولانا را بی‌پرده‌تر بررسی کرد. 

سلطان‌محمدی تأکید کرد: در پژوهش مورد بررسی ابتدا منابعی کتابخانه‌ای که مورد نظر هستند و تأثیر آن‌ها برای کلیات شمس هویداست، مطالعه شد و مبانی مشترک با کلیات شمس یادداشت‌برداری شد. سپس به شکل موازی ابیات کلیات شمس با آنها تطبیق داده شد. در این مرحله بنیان‌های روایی، تصویرهایی که در ابیات کلیات شمس آمده‌است، معین و بسامد آن در زمینه‌های مختلف طبقه‌بندی شده است.