در جلسه پرسش‌وپاسخ با پژوهشگران و اساتید دانشگاه کردستان چه گذشت؟
به بنیاد ملی علم ایران خوشبین باشید و طرح بفرستید/ حمایت بنیاد از همکاری پژوهشگران با محققان اقلیم کردستان عراق
به‌گزارش روابط‌عمومی بنیاد ملی علم ایران (INSF)، صبح روز شنبه ۵ مهرماه، علی‌محمد سلطانی با هیئت رئیسه و اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌های استان کردستان دیدار کرد.
در این نشست، سخنرانی ویژه‌ای با موضوع معرفی برنامه‌ها و انواع قالب‌های حمایتی بنیاد و تشریح راه‌های تعامل و همکاری، برای اعضای هیئت‌علمی استان کردستان برگزار شد و در ادامه این نشست، رئیس بنیاد ملی علم ایران به پرسش‌های پژوهشگران درباره فعالیت‌ها و حمایت‌های بنیاد ملی علم ایران پاسخ داد.
همه‌چیز درباره داوری طرح‌ها
نظری عضو هیئت‌علمی دانشکده کشاورزی سؤالاتی در خصوص کارگروه کشاورزی بنیاد و نحوه داوری‌ها مطرح کرد و ضمن انتقاد از رد یکی ازطرح‌های اخیر خود در سامانه کایپر، جویای کیفیت داوری‌های بنیاد شد.
سلطانی در پاسخ به این پرسش گفت: باتوجه به نرخ پذیرش بنیاد که حدود ۳۳ درصد بوده است، مشخص است که حدود دو سوم طرح‌ها رد شده است؛ البته نمی‌توانیم با قطعیت اعلام کنیم که همه طرح‌های رد شده، فاقد صلاحیت بوده‌اند. وی اضافه کرد: ما از جامعه علمی برای داوری کمک می‌گیریم و سعی ما بر آن است که حداقل ۲ الی ۳ داور مرتبط با تخصص متقاضی، طرح را داوری کنند. این موضوع، نظر جامعه علمی بوده است، لذا درخواست می‌کنم به ما خوشبین باشید و برای بنیاد بازهم طرح بفرستید.
ابراهیمی عضو هیئت‌علمی دانشکده مهندسی و سرپرست اداره جامعه و صنعت نیز پیشنهادی برای بنیاد ملی علم ایران مطرح کرد و گفت: بسیاری از کشور‌ها به استان‌های کمتر توسعه یافته و توسعه‌نیافته خود، امکانات بیشتری می‌دهند و موجبات پیشرفت آنان را فراهم می‌کنند. پیشنهاد می‌کنم که بنیاد علم نیز تسهیلات بیشتری را به استان کردستان تخصیص دهد.
فاروقی عضو هیئت‌علمی دانشکده مهندسی گروه مهندسی صنایع نیز در این نشست پرسش خود را اینچنین بیان کرد:
ماهیت پروپوزال‌های فراخوان‌ها باید نظری یا کاربردی باشد و آیا محدودیت زمانی برای اجرای طرح‌ها وجود دارد؟
همچنین خروجی‌های مورد انتظار بنیاد ملی علم ایران چیست و آیا همکاران ما می‌توانند در راستای حل مسائل دانشگاه طرحی پیشنهاد دهند؟
تمدید مهلت زمان پسادکتری و دکتری
رئیس بنیاد ملی علم ایران در پاسخ گفت: در حمایت‌های مستمر، استاد آزادانه می‌تواند طرح نظری یا کاربردی داشته باشد و برای بنیاد تفاوتی ندارد و همه طرح‌ها داوری می‌شود. آنچه که در داوری‌ها بیشتر مورد توجه است، نوآوری در طرح و حل مسائل است. همچنین از لحاظ مدت زمان اجرا، محدودیت بسته به قالب حمایت بین ۱ تا ۳ سال است که پیش از این، برای پسادکتری یک سال و برای رساله این زمان ۲ سال بوده است. طرح‌های در قالب فراخوان‌ها نیز عموماً ۳ سال مهلت دارند.
به گفته سلطانی، در خصوص تعهد‌ها در فراخوان‌ها عموماً RFP منتشر می‌کنیم و اینگونه مشخص می‌شود که چه انتظاراتی داریم. این تعهدات گاهی شامل نمونه محصول و عمدتا مقاله است؛ در طرح‌هایی که هدف توسعه علمی است اغلب مقاله جزء تعهدات است.
در ادامه، ابراهیم زادگان پژوهشگر پسادکتری گفت: زمان یک سال برای پروژه‌های پسادکتری کم است. با توجه به آنکه برون‌داد‌ها از جنس مقاله است؛ چاپ کردن یک مقاله حداقل ۶ الی ۷ ماه زمان می‌خواهد. آیا زمان پروژه‌ها را تمدید می‌کنید؟
وی در خصوص شرایط حمایت از دانشجویان دکتری نیز پرسش خود را مطرح کرد و گفت: تا چند ترم دانشجویان دکتری مشمول این حمایت‌ها می‌شوند؟
شرایط تخصیص حمایت رساله دکتری چیست؟
به گفته سلطانی، از امسال پژوهش‌های پسادکتری نیز قابل تمدید است و می‌تواند یک سال دیگر هم تمدید شود و بنابه تشخیص مشمول حمایت شود. تاکنون فرصتی برای چاپ مقاله داده می‌شد، اما از امسال حمایت نیز تمدید خواهد شد. همچنین در خصوص رساله‌های دکتری، مبلغ حمایت ۲۸۸ میلیون تومان است که در فراخوان رساله‌های پیشرو این مبلغ تا ۴۰۰ میلیون سقف حمایتی می‌رسد.
داوودی یکی دیگر از پژوهشگران پسادکتری نیز گفت: آیا یک پژوهشگر می‌تواند طرح مستقل ارائه کند و شرایط تعهدات پسادکتری چیست؟
سلطانی در پاسخ گفت: پژوهشگر پسادکتری، باید در کنار یک استاد فعالیت کند. در واقع محقق اصلی عضو هیئت‌علمی است و محققان مستقل می‌توانند در نقش همکار فعالیت کنند.
پیر محمدخانی از اساتید گروه مهندسی کامپیوتر درباره درخواست شرکت در فراخوان‌های بین‌المللی صحبت کرد و گفت: برای ما زمان پیدا کردن تیم خارجی محدود است. در فراخوان اخیر مشترک بنیاد و آکادمی علوم چین، متأسفانه با کمبود زمان برای هماهنگی با تیم خارجی مواجه شدیم و نتوانستیم در محدوده زمانی اقدام کنیم و به‌علاو ما نمی‌دانیم که برای سال آینده برای این فراخوان برنامه‌ریزی کنیم یا خیر؟
وی در خصوص مأموریت‌گرایی دانشگاه‌ها پرسید که در این خصوص چگونه اطلاع‌رسانی می‌شود؟
سلطانی پاسخ داد: معمولاً در فراخوان‌های بین‌المللی، کسانی موفق می‌شوند که از قبل همکاری آن‌ها با تیم‌های خارجی شروع شده باشد. این طبیعی است که در طول مدت اعلام یک فراخوان، تیم پژوهشی کامل نشود و معمولاً دراین فراخوان‌ها، شانس تصویب طرح از آن کسانی می‌شود که از قبل تیم‌شان را پیدا کردند. انشالله این فراخوان سال دیگر هم منتشر می‌شود اما ممکن است، اولویت‌هایش کمی تغییر کند. با این حال سعی می‌کنیم طوری اولویت‌ها را تنظیم کنیم که وجه اشتراک و شباهت آن با فراخوان سال قبلش زیاد باشد.
سلیمی عضو هیئت‌علمی دانشکده علوم پایه پرسش خود را اینگونه مطرح کرد: دسترسی به ابزار‌های دقیق و آزمایشگاه‌های مرکزی از مشکلات اصلی ماست. آیا بنیاد در این حوزه می‌تواند کاری کند؟ چون این از اولویت‌ها و نیاز‌های اساسی کشور است. همچنین سرویس‌دهی دانشگاه‌های دیگر هم که دستگاه و تجهیزات دارند چندان خوب نیست. ما باید آزمایشگاه‌های خودمان را ارتقا بدهیم وی با اشاره به اینکه بنیاد ملی علم ایران، فعالیت‌های قابل تقدیر و موفقیت‌آمیز داشته، درخواست کرد که این موضوع را دکتر سلطانی در معاونت علمی هم مطرح کند.
وی ادامه داد: در موارد استثنا داریم پژوهشگری با یکی از افراد جامعه پژوهشی دچار مساله شده است؛ اگر در بحث داوری، پژوهشگر بتواند داوری را که با وی به مشکل بر خورده است اعلام کند و داور مورد نظر در فرایند داوری طرح فرد نباشد؛ داوری‌ها منصفانه‌تر خواهد بود.
از مشکلات تجهیزات تا تدبیر برای فراخوان‌های بین‌المللی
سلطانی در پاسخ گفت: تجهیزات یکی از نقاط ضعف کلیدی دانشگاه‌های ماست ولی در این خصوص ما متولی کار نیستیم در برنامه هفتم توسعه تمهیداتی سنجیده شده با این حال، این مسأله را پیگیری می‌کنیم. همچنین در مورد داوری، در تعداد زیادی از فراخوان‌ها این موضوع را اجرا کردیم ولی عمومی نشده است اما این امکان، برای پژوهشگر وجود دارد که اگر مسأله‌ای با فرد مشخصی دارد برای ما در سامانه کایپر تیکت بزند و ما نیز بررسی خواهیم کرد.
همچنین از داوران هم خواهش کردیم طوری علت رد طرح را بنویسند که پژوهشگر‌ها بتوانند در طرح بعدی مشکل را مرتفع کنند. این مسیری است که ما پیش رو داریم ولی الان کاملاً این هدف محقق نشده است.
در ادامه، امینی از مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کردستان پرسش خود را مطرح کرد و گفت: در طرح‌هایی که همکار بین‌المللی وجود دارد و اعتبار بالاتری دارد آیا نام بردن همکار کافی است؟
سلطانی در پاسخ گفت: حضور محقق بین‌المللی باید در این طرح‌ها احراز شود و داور‌ها باید متقاعد شوند که این همکاری شکل می‌گیرد و صوری نیست. بنیاد به دو صورت از طرح‌های بین‌المللی حمایت می‌کند. اولی داشتن همکار بین‌المللی و مورد دوم با انتشار فراخوان‌های مشترک بین‌المللی است که بنیاد ملی علم ایران از محقق ایرانی در اینگونه فراخوان‌ها حمایت می‌کند و کشوری که فراخوان مشترک با ما داشته است از محقق کشور خود حمایت می‌کند.
رشیدی عضو هیئت‌علمی دانشکده کشاورزی نیز پیشنهاداتی را برای بهبود عملکرد بنیاد مطرح کرد.
یکی دیگر از اساتید این دانشگاه در خصوص تخصیص بودجه و مراحل پرداخت بنیاد گفت: پرداخت ۲۰ درصد برای مرحله اول مقدار کمی است و با توجه به نرخ تورم بهتر است در این خصوص تجدید نظری شود.
وی درخواست کرد با توجه به اینکه در بعضی از رشته‌ها انتشار مقاله دشوار است، بسته به رشته، بعضی تعهدات تقلیل یابد.
امکان پرداخت ۴۰ درصد اعتبار طرح در مرحله اول
سلطانی در پاسخ گفت: ما این امکان را داریم که پرداخت بیشتر هم داشته باشیم و این منوط به این است که شما برای درخواست از طریق تیکت اقدام کنید و این بهترین نحوه ارتباط با بنیاد ملی علم ایران است که ما سابقه درخواست شما را هم ببینیم و در کارگروه هم بتوانیم درخواست‌تان را بررسی کنیم.
سلطانی در خصوص تعهدات طرح‌ها توضیح داد: تعهدات با هم فرق دارند و بسته به دانشگاه، استاد، استان و حتی بسته به نوع فراخوان متفاوت است. ما به این موضوع دقت می‌کنیم و سعی می‌کنیم که بهترین‌های هر استان را بدون مقایسه با سایر استان‌ها حمایت کنیم.
سلطانی تأکید کرد: اگر اساتید اقلیم کردستان عراق با شما همکاری می‌کنند، طرح‌های بین‌المللی بفرستید؛ بنیاد حمایت می‌کند. همچنین لازم به ذکر است اگر دانشجوی دکتری تعهداتش را انجام ندهد برای استاد محدودیتی ایجاد نمی‌شود اما اگر اساتید نتوانند به تعهدات خود عمل کنند، مدتیبرای ارسال طرح جدید محدودیت خواهند داشت.
پس از پایان این نشست، رئیس بنیاد ملی علم ایران از آزمایشگاه مرکزی و آزمایشگاه‌های دانشکده علوم پایه بازدید کرد و کارمندان و اساتید این مراکز مشکلات خود را مطرح کردند و خواستار بهبود امکانات و تجهیزات در این مراکز شدند.
