باغ نگارش؛ نگاره هشتم: ادامه ویرایش زبانی (ادبی)؛ رفع حشو (درازنویسی)؛
درازنویسی یکی از آسیب‌های رایج در نگارش است. کلام فصیح، کلامی است که با کمترین واژه‌ها، روشن‌ترین و دقیق‌ترین معنا را بیان کند. بسیاری از نویسندگان، برخلاف این اصل، از عبارت‌های طولانی، پیچیده و پرطمطراق استفاده می‌کنند؛ درحالی‌که می‌توان همان معنا را با واژه‌ها و ساختارهای ساده‌تر بیان کرد.
به جای «خریداری کردن» ← بگوییم: خریدن
به جای «حضور به هم رسانید» ← بگوییم: حاضر شد
به جای «مبادرت به انجام دادن کار» ← بگوییم: انجام دادن کار
به جای «در رابطه با» ← از دربارهٔ استفاده کنیم.
به جای «به عمل آوردن» ← بگوییم: کردن / انجام دادن
مواردی که موجب درازنویسی می‌شوند:
۱. کاربرد واژهٔ «مورد»: در بسیاری از جمله‌ها، واژهٔ «مورد» زائد است و حذف آن، جمله را کوتاه‌تر و روان‌تر می‌کند.
مثال:
به جای جملهٔ «این موضوع مورد بررسی قرار گرفت.» ← بگوییم: این موضوع بررسی شد.
به جای جملهٔ «او مورد تشویق قرار گرفت.» ← بگوییم: او تشویق شد.
۲. به‌کار بردن ضمیرهای اضافی
گاهی ضمیر در جمله ضرورتی ندارد و حذف آن، جمله را کوتاه‌تر و طبیعی‌تر می‌کند.
درمثال‌های زیر، کاربرد ضمیر «من» اضافی است:
«من این کتاب را خواندم.» ← این کتاب را خواندم.
«من فردا به دانشگاه می‌روم.» ← فردا به دانشگاه می‌روم.
البته اگر حذف ضمیر باعث ابهام یا تغییر معنا شود، باید آن را حفظ کرد.
3. کاربرد اضافی «یک»
در فارسی، «یک» زمانی به‌درستی به کار می‌رود که معنای عدد یک را برساند. در بسیاری از جمله‌ها، کاربرد «یک» اضافی است و تحت تأثیر زبان‌های دیگر و گرته‌برداری از a/an در زبان انگلیسی، وارد ساختار جمله شده است.
در چنین مواردی، برای حفظ معنای جمله می‌توان «یک» را حذف کرد یا در صورت نیاز، از واژه‌هایی مانند «یکی از»، «یا»، «هر» و «هیچ» استفاده کرد. گاهی نیز با افزودن ی یا ن به واژهٔ پس از «یک»، می‌توان «یک» را حذف کرد.
مثال:
به جای جملهٔ «یک روز خواهد آمد.» ← بگوییم: روزی خواهد آمد.
به جای جملهٔ «یک ایرانی وطن‌دوست باید از وطن دفاع کند.» ← بهتر است بگوییم: هر ایرانی وطن‌دوست باید از وطن دفاع کند.
یک» در اینجا معنای شماره/تعداد می‌دهد (یعنی دقیقاً یک نفر)، در حالی که منظور نویسنده عموم است.
کوتاه‌نویسی درصورتی‌که به روشنی و دقت متن آسیب نزند، یکی از ویژگی‌های مهم نگارش فصیح و مؤثر است.