برنامه جامع مهر؛ مدیریت، هدایت و راهبری کلان‌چالش‌ها با نگرش سیستمی
توضیحات فراخوان
بنیاد ملی علم ایران (INSF) به‌منظور اجرای هدفمند و سیستماتیک «برنامه‌های جامع تحقیقاتی مرتبط با اقدامات سیاستی» در نظر دارد از برنامه‌های مدون مراکز علمی-پژوهشی با عنوان «برنامه جامع مهر؛ مدیریت، هدایت و راهبری» برای مدیریت فراخوان‌های پیشنهادی در حوزه کلان چالش‌های کشور، به‌عنوان بازوی تخصصی از طرف بنیاد حمایت نماید. این رویکرد مزایای قابل توجهی را برای یکپارچه‌سازی و اجرای موفق یک برنامه جامع به همراه دارد.
در این راستا بنیاد، از دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و مراکز پژوهشی معتبری که پیش از این کلان‌چالش‌های کشور را به زیرپروژه‌هایی شکسته اند و توانایی هدایت پروژه‌ها را دارند دعوت می‌کند تا در حوزه‌های پژوهشی خود، پیشنهاده خود را برای «مدیریت، هدایت و راهبری پژوهش‌های سیستمی در حوزه تخصصی مرتبط» ارائه نمایند.
مراکز مهر منتخب، هر برنامه جامع را به‌صورت کامل از جانب بنیاد، هدایت و راهبری خواهند کرد، از همکاری مؤثر تمامی ذینفعان اطمینان حاصل می‌کنند، فراخوان‌های بعدی را برای پیشنهاده‌های پروژه‌های برنامه جامع مدیریت می‌کنند و نسبت به ادغام نتایج و یکپارچه نمودن دستاوردهای پروژه‌های متنوع برنامه جامع، اقدام خواهند نمود.
ضرورت‌های پیشنهاده‌های برنامه سیستمی مهر
۱- مدل‌سازی پیچیدگی با رویکرد سیستمی و شبیه‌سازی:
ما از پژوهشگرانی که به‌دنبال مدل‌سازی و درک سامانه‌های پیچیده در حوزه‌های اجتماعی، زیست‌محیطی، فناوری یا اقتصادی هستند، دعوت می‌کنیم تا پیشنهاده‌های خود را با تأکید بر «تفکر سیستمی» ارائه نمایند.
انتظار می‌رود این پیشنهاده‌ها فراتر از حل مسئله خطی بوده و در آن‌ها به‌روشنی مدل‌سازی «مسئله سیستمی» با تشریح اجزای اصلی سیستم، روابط میان آن‌ها، و چگونگی تحول این روابط در طول زمان مشخص شده باشد.
همچنین موارد زیر به‌طور مستدل توضیح داده شود:
- مرزهای سیستم،
- تعامل میان زیرسیستم‌ها (مانند ارتباط بین زیرساخت، سلامت، محیط زیست یا اقتصاد)
- دلیل انتخاب روش مدل‌سازی (اعم از پویایی‌شناسی سیستم، مدل‌سازی مبتنی بر عامل، تحلیل شبکه پیچیده یا بهینه‌سازی ریاضی
۲- توجه به ویژگی‌های رفتاری سامانه‌های پیچیده:
مدل‌سازی باید فراتر از تحلیل توصیفی باشد و رفتار پویای سیستم، تعاملات درونی، و پیامدهای احتمالی آن‌ها را در شرایط گوناگون بررسی نماید. مدل‌سازی مورد نظر شامل شبیه‌سازی پدیده‌هایی مانند موارد زیر است:
- اثرهای آبشاری (برای مثال گسترش اختلال از یک حوزه به حوزه‌های دیگر)
- نقاط واژگونی یا آستانه‌های بحرانی (که تغییرات کوچک می‌تواند منجر به دگرگونی‌های شدید شود.)
- زوال«نمایی» یا ناپایداری شتاب‌گیرنده (مانند کاهش سریع کارایی سیستم در شرایط فشار)
- واگرایی سناریوها تحت عدم قطعیت (چرخه معیوب تله خودتشدیدشونده در اثر غفلت‌های زیرساختی مانند تله فقرآبی)
پیشنهاده‌هایی موفق خواهند بود که:
- به‌صورت شفاف، ساختاریافته، و متکی بر روش علمی، هر دو محور را پوشش دهند:
- تفکر سیستمی
- شبیه‌سازی رفتاری سامانه‌های پیچیده.
- انتخاب روش مدل‌سازی آزاد است، به شرط آنکه موارد زیر به‌طور عینی مدل‌سازی و تحلیل شوند:
- تعاملات درونی سیستم
- رفتار آن تحت فشار
- ویژگی‌های پیچیدگی
- در نهایت نتایج حاصل باید قابلیت ارائه به سیاست‌گذاران یا تصمیم‌گیران را داشته باشند.
حوزه‌های اولویت‌دار
متقاضیان می‌توانند پیشنهاده‌های خود را در حوزه کلان‌چالش‌های کشور (در قالب یک چکیده تفصیلی از عملکرد و رویکرد مرکز در حوزه مربوطه) ارسال نمایند. این پیشنهاده‌ها می‌توانند دربرگیرنده ابعاد فنی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و حکمرانی باشد.
بنیاد علم پیش از این دو فراخوان مراکز مهر در حوزه‌های تاب‌آوری شهری و تورم منتشر نموده است:
واجدین شرایط
این فراخوان به مؤسسات علمی-پژوهشی و مراکز پژوهشی معتبری که پیش‌از این کلان‌چالش‌های کشور را به زیرپروژه‌هایی شکسته‌اند و توانایی هدایت پروژه‌ها را دارند اختصاص دارد.
هشت مسئولیت کلیدی مراکز مهر:
۱- راهبری استراتژیک:
- چشم‌انداز استراتژیکی که با اهداف برنامه جامع توسط بنیاد همسو باشد را ایجاد و اجرایی می‌کند؛
- از طریق همکاری چندجانبه ذینفعان، سیاست‌های موضوع مرکز را شکل‌دهی، ارائه و راهبری می‌کند.
۲- مشارکت ذینفعان:
- ساز‌و‌کار‌های مؤثر برای جلب مشارکت ذینفعان مختلف ایجاد و حفظ می‌نماید؛
- فرایندهای تصمیم‌سازی که منعکس‌کننده علایق و دیدگاه‌های مختلف در چشم‌انداز مسئله مورد نظر هستند را تقویت می‌کند.
۳- نظارت بر یکپارچگی:
- راهبرد یکپارچه‌سازی برای ترکیب نتایج حاصل از پروژه‌های مختلف با بودجه‌های مختلف در برنامه جامع را ایجاد و برای تأیید به کمیته برنامه‌ریزی نگرش سیستمی بنیاد ارسال می‌کند؛
- از تجمیع یافته‌ها برای ایجاد بینش جامع در مورد مسئله مورد نظر اطمینان حاصل می‌کند.
۴- مدیریت فراخوان پیشنهاده‌های پروژه‌ها:
- طراحی و مدیریت فراخوان پروژه‌های برنامه جامع را برعهده دارد؛
- فرایند بررسی دقیق و حصول اطمینان از انتخاب پروژه‌هایی با شایستگی علمی، نوآوری و تأثیر بالقوه، تسهیل می‌نماید.
۵- نظارت بر پروژه‌ها در حین اجرا:
- بر اجرای پروژه‌های تعیین شده، ارائه راهنمایی و پشتیبانی به تیم‌های پروژه نظارت دارد؛
- بر پیشرفت و حصول اطمینان از همسویی با اهداف برنامه جامع و تسهیل همکاری بین ذینفعان پروژه نظارت دارد.
۶- انتشار نتایج و ترویج دانش:
- راهبردهای مؤثر انتشار نتایج علمی، برای به اشتراک گذاشتن یافته‌های تحقیق را ایجاد می‌نماید؛
- انتقال و آموزش بهترین شیوه‌ها و اقدامات سیاستی را برعهده دارد؛
- طراحی و تعریف نظام آماری مرتبط با برنامه جامع را بر عهده دارد؛
- از شفافیت و دسترسی آزاد به اطلاعات و یافته‌ها اطمینان حاصل می‌نماید.
۷- ظرفیت‌سازی:
- توسعه و اجرای ابتکارات برای ارتقای ظرفیت منابع انسانی، به روش‌های گوناگون از جمله از طریق برگزاری برنامه‌های آموزشی و کارگاه‌ها و تهیه منابع آموزشی را بر عهده دارد؛
- وظیفه ترویج مشارکت فعال ذینفعان در حوزه برنامه جامع را عهده‌دار است.
۸- انعطاف‌پذیری و سازگاری:
- از انعطاف‌پذیری و سازگاری با روندها و چالش‌های نوظهور در حوزه برنامه جامع اطمینان حاصل می‌نماید؛
- بازخوردها و درس‌های آموخته شده برای بهبود مستمر اثربخشی برنامه جامع در بستر دیجیتالی به صورت یکپارچه منتشر می‌کند.
- هشت مسئولیت کلیدی که به‌طور خلاصه بیان شد، طیف گسترده‌ای از جنبه‌های حیاتی را برای مرکز هدایت و راهبری (مهر) و مشارکت مؤثر ذینفعان پوشش می‌دهد. بااین‌حال بسته به نیازهای خاص یا تفاوت‌های ظریف در حین اجرای برنامه جامع، ممکن است بنیاد، مسئولیت‌های اضافی را در صورت همسویی با اهداف خود در زمان‌های آتی در نظر بگیرد. برای مثال، اگر حوزه‌های موضوعی خاصی در برنامه جامع مورد نظر، نیاز به توجه ویژه داشته باشند، بنیاد می‌تواند یک مسئولیت کلیدی مرتبط با تخصص موضوعی یا تمرکز تحقیق هدفمند را اضافه کند.
فایل پیوست
چکیده تفصیلی پیشنهاده برنامه جامع مدیریت، هدایت و راهبری (مهر)
تاریخ فراخوان
این فراخوان در تمام مدت سال برای دریافت پیشنهاده‌ها باز می باشد.
مبلغ حمایت
بنیاد ملی علم ایران بودجه‌ای در قالب حمایت مالی برای برنامه جامع مدیریت، هدایت و راهبری (مهر) منتخب، مشروط به تأیید پیشنهاده اصلی در کمیته برنامه‌ریزی نگرش سیستمی، فراهم می‌کند.
بودجه حمایت مالی برای دو سال پیش‌بینی شده است، که در سال دوم بر اساس نتایج موفقیت‌آمیز سال اول به‌روز می‌شود و ممکن است منجر به حمایت مالی در برنامه بلند‌مدت توسط بنیاد ملی علم ایران شود. در این فراخوان بنیاد به‌دنبال مرکزی است که بتواند به‌عنوان یک مرکز پویا برای پیشبرد کلان‌پروژه پژوهش‌های سیستمی در کلان‌چالش‌های کشور، در هدایت پژوهش‌های مشترک و اطمینان از یکپارچگی نتایج حاصل از زیر‌پروژه‌ها به ایفای نقش بپردازد. مبلغ حمایتی مورد نظر برای هر برنامه جامع، با توجه به موضوع پروپوزال پیشنهادی، بین ۲۰ تا ۴۰ میلیارد در نظر گرفته شده است که ۳۰ درصد بودجه برآورد شده برای انتشار فراخوان پروژه‌ها، به مرکز مهر اختصاص می‌یابد.
مراحل ارسال پیشنهاده
- گام اول؛ ارسال چکیده تفصیلی در سامانه کایپر؛ ارائه عملکرد و رویکرد مرکز در حوزه چالش مورد نظر و خلاصه پیشنهاده مورد نظر مؤسسه متقاضی مهر که در برگیرنده ابعاد فنی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حکمرانی باشد.
- گام دوم؛ در صورت تأیید اولیه چکیده تفصیلی و شرایط مؤسسه متقاضی در مرحله غربالگری، از متقاضیان واجد شرایط خواسته می‌شود پیشنهاده کامل خود را طبق دستورالعمل دریافتی از بنیاد ملی علم ایران در قالب فرم اصلی پیشنهاده مهر، آماده و ارسال نمایند.
پیشنهاده اصلی دربرگیرنده تشریح کامل چشم‌انداز و مأموریت برنامه، ساختار یا مدل مفهومی-سیستمی، بسته‌های مطالعاتی و زمانبندی پروژه‌ها، برآورد بودجه، معرفی ذینفعان و تشریح نحوه تعامل با آن‌ها، مقیاس‌پذیری مهر و نحوه سازماندهی قابلیت‌ها و منابع لازم برای برنامه جامع شامل: یک برنامه استراتژیک دقیق و سیستمی برای راهبری برنامه از ابعاد مختلف همچون قابلیت مدیریت همکاری‌های پیچیده و چندرشته‌ای و یکپارچه‌سازی نتایج، می باشد.
شیوه ثبت‌نام و ارسال درخواست
پژوهشگران جهت ثبت‌نام می‌توانند به سامانه مدیریت پژوهش کایپر مراجعه و از طریق بخش متقاضیان/ پژوهشگران اقدام نمایند. در‌صورتی‌که در این سامانه پروفایل مشخصات فردی ندارید ابتدا ثبت‌نام نموده، سپس به‌وسیله نام کاربری (Email) رمز عبور اعطاء شده وارد سامانه شوید.
پس از ورود در بخش ارسال طرح جدید می‌توانید از کارتابل ویژه مراکز هدایت و راهبری (مهر) اقدام به ارسال پیشنهاده نمایید.
(نکته: متقاضیان توجه داشته باشند مطابق ضوابط بنیاد ثبت درخواست باید توسط یک عضو هیئت‌علمی به‌عنوان نماینده مرکز صورت گیرد.
در فرم «مشخصات شرکت»، منظور از «شرکت»، مرکز موردنظر بوده و بنابراین به جای نام نماینده شرکت، نام متقاضی ثبت گردد. در قسمت وبگاه شرکت، آدرس وبگاه مرکز و در قسمت ایمیل شرکت، ایمیل متقاضی نوشته شود.)
مسئول پاسخگویی
پس از مطالعه توضیحات فراخوان و آیین‌نامه‌های مربوطه در پورتال بنیاد علم، در صورت داشتن ابهام یا سؤال می‌توانید از پروفایل خود در سامانه کایپر اقدام به ارسال تیکت برای واحد کمیته تحلیل نگرش سیستمی (خانم دکتر میرزایی) نمایید تا در اسرع وقت پاسخ داده شود.
همچنین متقاضیان می‌توانند از طریق گروه بله مهر با ما در ارتباط باشند
