سرآمدان علم و آزمایشگاه در قاب تقدیر؛ روایت یک روز از افتخار پژوهش ایران
به گزارش روابط‌عمومی بنیاد ملی علم ایران (INSF)؛مراسم تقدیر از سرآمدان علمی و آزمایشگاهی کشور، عصر شنبه، ۲۹ آذرماه، با قرائت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود ملی جمهوری اسلامی ایران در مرکز همایش‌های بین‌المللی ایران برگزار شد.
در این مراسم با حضور حسین افشین معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، علی‌محمد سلطانی رئیس بنیاد ملی علم ایران و امیر یونسیان مدیر شبکه آزمایشگاهی کشور، از برگزیدگان برنامه سرآمدان علمی ایران، سه دانشگاه منتخب و سه آزمایشگاه برتر شبکه آزمایشگاهی کشور تقدیر به عمل آمد.
برنامه سرآمدان، مسیر شناسایی نخبگان مرزدانش است
در ابتدای مراسم، علی‌محمد سلطانی رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به آیه ۹ سوره زمر، علم و دانایی را محور تمایز جوامع دانست و ضمن خوشامدگویی به برگزیدگان، رؤسای دانشگاه‌ها، مدیران اجرایی، اعضای شبکه آزمایشگاهی و خانواده‌های اساتید، از شکل‌گیری این جمع فرهیخته در گرامیداشت پژوهش و پژوهشگران ابراز خرسندی کرد.
وی با اشاره به هفته پژوهش، این مراسم را امتداد همان شور علمی دانست و یاد شهدای علم و پژوهش، به‌ویژه شهدای جنگ ۱۲ روزه اخیر را گرامی داشت.
رئیس بنیاد ملی علم ایران گفت: برنامه سرآمدان علمی از سال ۱۳۹۴ آغاز شده و بستری برای شناسایی و حمایت از پژوهشگرانی است که با انتشار آثار فاخر در مجلات معتبر، مرزهای دانش را گسترش داده‌اند.
سلطانی توضیح داد: داده‌های این برنامه بر اساس شاخص‌های علمی و استخراج‌شده از پایگاه Web of Science ارزیابی می‌شود و مقایسه نتایج سال‌های مختلف نشان‌دهنده رشد انتشار مقالات در مجلات منتخب و افزایش تنوع رشته‌ای برگزیدگان است.
حمایت‌های پژوهشی بنیاد؛ از پژوهانه تا پسادکتری و شبکه آزمایشگاهی
رئیس بنیاد ملی علم ایران، حمایت‌های برنامه سرآمدان را شامل پژوهانه‌های پژوهشی، سفرهای علمی، امکان جذب پژوهشگر پسادکتری و بهره‌مندی از اعتبار شبکه آزمایشگاهی عنوان کرد و از سرآمدان دعوت کرد از همین امشب تا یک سال آینده با ثبت درخواست در سامانه بنیاد، از این حمایت‌ها بهره‌مند شوند.
وی همچنین با قدردانی از افزایش بودجه بنیاد با حمایت سازمان برنامه و بودجه و معاونت علمی، از اعلام حدود ۵۰ فراخوان پژوهشی در سال خبر داد و از استادانی که در فرآیندهای ارزیابی، داوری و کارگروه‌های علمی بنیاد مشارکت دارند، تقدیر کرد.
رشد ۳۵ درصدی سرآمدان علمی، نشانه بازگشت مسیر علم است
در ادامه مراسم، حسین افشین معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، از افزایش ۳۵ درصدی تعداد سرآمدان علمی کشور نسبت به سال گذشته خبر داد و گفت: تعداد مقالات منتشرشده در مجلات سطح یک با کیفیت بالا نیز ۲۸ درصد رشد داشته است.
وی با تأکید بر استفاده از شاخص‌های بین‌المللی در ارزیابی سرآمدان علمی، اظهار کرد: سرآمد علمی فردی است که هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی در بالاترین سطح قرار دارد. افشین افزود این آمارها نشان می‌دهد کشور از نقطه افت علمی فاصله گرفته و به سمت رشد حرکت می‌کند.
علم بدون زیرساخت معنا ندارد؛ تمرکز دولت بر آزمایشگاه‌ها
معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت هم‌زمانی تولید علم و توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی گفت: تولید علم، پایه جهش علمی است، اما این علم باید جریان پیدا کند تا به فناوری، محصول و در نهایت ثروت تبدیل شود.
وی از طراحی سه نوع گرنت برای سرآمدان علمی خبر داد که شامل حمایت مستقیم از استاد، استفاده از خدمات شبکه آزمایشگاهی و پرداخت حقوق پژوهشگران پسادکتری است و افزود: هدف این برنامه‌ها افزایش بهره‌وری فعالیت‌های علمی و هموار شدن مسیر ترویج علم و شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان است.
نگاه سیاست‌گذار: مسیر رشد باید شفاف باشد
افشین با نگاهی تحلیلی به سیاست‌گذاری علم تأکید کرد: مسئله اصلی علم ایران کمبود استعداد نیست، بلکه ابهام در مسیر رشد است. سیاست‌گذار باید جاده‌ای بسازد که دویدن در آن معنا داشته باشد.
وی سلامت علمی و زیرساخت را دو محور کلیدی دانست و گفت رقابت علمی سالم و دسترسی به ابزار و آزمایشگاه، شرط پایداری رشد علمی است.
به گفته او، امسال ۷۷ نفر به‌عنوان سرآمد علمی معرفی شدند و در مجموع ۳۷۷ نفر در این دوره مورد تقدیر قرار گرفتند.
شبکه آزمایشگاهی؛ ستون پشتیبان پژوهش کشور
در ادامه مراسم، امیر یونسیان مدیر شبکه آزمایشگاهی کشور، با اشاره به جایگاه این شبکه در زیست‌بوم علم و فناوری، از عضویت ۱۸۷ هزار نفر در باشگاه مشتریان و مشارکت بیش از ۲۰۲۸ مجموعه آزمایشگاهی در ۱۸۲ شهر کشور خبر داد.
وی گفت: در سال ۱۴۰۳ بیش از چهار میلیون خدمت آزمایشگاهی با گردش مالی حدود ۲.۴ همت ثبت شده و این دستاوردها حاصل تلاش مراکز عضو شبکه، به‌ویژه آزمایشگاه‌های بخش خصوصی است.
تأکید بر حمایت از پژوهشگران جوان و مناطق کمتر برخوردار
در بخش دیگری از مراسم، سه پژوهشگر از سرآمدان علمی، به سخنرانی پرداختند.احسان رضایت استادیار دانشگاه تهران نیز بر لزوم بازنگری در سیاست‌های حمایتی پژوهش‌های عمیق، حل مسئله مسکن اعضای هیئت‌علمی و تقویت رویکردهای بومی در سلامت روان تأکید کرد.
مجتبی شمسی‌پور استاد پیشکسوت شیمی دانشگاه رازی نیز خواستار توجه هدفمند به پژوهشگران جوان، به‌ویژه در دانشگاه‌های مناطق کمتر برخوردار شد و گفت بسیاری از این پژوهشگران با وجود محدودیت‌ها، تولیدات علمی در سطح بین‌المللی دارند اما کمتر دیده می‌شوند.
راحله محمدپور دانشیار دانشگاه صنعتی شریف، بر ضرورت توانمندسازی اساتید و ایجاد مسیر شغلی پایدار برای پژوهشگران جوان تأکید کرد و نقش شبکه آزمایشگاهی کشور را در توسعه زیرساخت‌های پژوهشی بسیار مؤثر دانست.
پروژه‌های کلان بدون حمایت کلان به نتیجه نمی‌رسند
همچنین در این مراسم، علیرضا قاسم‌پور رئیس پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی دانشگاه شهید بهشتی، با اشاره به فاصله فناوری کشور با استانداردهای جهانی، اصلاح قوانین اجرایی و تسهیل واردات تجهیزات را از الزامات افزایش بهره‌وری پروژه‌های علمی دانست.
وی تأکید کرد: هرچند بودجه‌های پژوهشی ارزشمند هستند، اما پروژه‌های بزرگ و اثرگذار نیازمند حمایت‌های کلان و هدفمندند تا بتوانند خروجی‌های ملی و بین‌المللی قابل توجه داشته باشند.
پایان مراسم با ثبت تصویر سرآمدان ۱۴۰۴
آیین تقدیر از سرآمدان علمی و آزمایشگاهی کشور با عکس یادگاری برگزیدگان سال ۱۴۰۴ در کنار معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد ملی علم ایران به کار خود پایان داد.
