کانی‌شناسی و بررسی ذخائر آن در کشور
به گزارش روابط‌عمومی بنیاد ملی علم ایران (INSF)، «کانه‌زایی فلزی همراه با لیسونیت‌های مجموعه افیولیتی منطقه انارک» عنوان رساله دکتری محمد شریفی است که با راهنمایی محمدعلی رجب‌زاده و حمایت بنیاد ملی علم ایران انجام داده است.
شریفی درباره این طرح توضیح داد: سنگ‌های الترامافیک در شرایط نزدیک به سطح زمین از لحاظ فیزیک و شیمیایی پایدار نیستند و طی واکنش با سیالات آب‌دار دچار انواع پدیده‌های دگرسانی می‌شوند. سرپانتینی شدن، رایج‌ترین نوع دگرسانی در سنگ‌های الترامافیک در مجموعه‌های افیولیتی است که طی آن آب به سنگ الترامافیک افزوده شده، بخشی از سیلیس و کاتیون‌ها از کانی‌های آهن و منیزیم‌دار خارج و کانی‌های اولیه به کانی‌های مجموعه دگرسانی سرپانتینیتی تبدیل می‌شوند.
وی ادامه داد: تغییر گسترده سنگ‌های الترامافیک سرپانتینیتی شده در مجموعه‌های افیولیتی توسط سیالات غنی از دی‌اکسید کربن باعث ایجاد مجموعه سنگ‌هایی از جنس کوارتز و کربنات می‌شود که لیسونیت نام دارد.
این محقق و پژوهشگر اضافه کرد: سنگ‌های لیسونیتی از گذشته‌های دور تاکنون به‌دلیل حضور کانه‌زایی طلا و برخی عناصر دیگر، مورد توجه بسیاری از زمین‌شناسان اقتصادی بوده‌اند.
وی تصریح کرد: با این حال امروزه علاوه‌بر نقشی که لیسونیتی شدن در ایجاد کانسار‌های فلزی دارد این پدیده از جنبه‌های دیگری نیز مورد توجه زمین‌شناسان است که از جمله آن‌ها به مواردی نظیر نقش لیستونیت در تثبیت کربن در پوسته زمین، چرخه کربن و جریان کربن در هواکره می‌توان اشاره کرد.
شریفی ادامه داد: منطقه مورد مطالعه در این تحقیق یعنی انارک دارای ذخایر مهمی از نوع لیسونیتی است که برخی از آن‌هاهنوز به‌خوبی شناخته نشده‌اند. همچنین کشور ایران از لحاظ زمین‌شناسی دارای مجموعه‌های افیولیتی فراوانی است. وی تأکید کرد: شناخت کامل فرآیند کانه‌زایی فلزی و تشکیل چنین ذخایری که دارای عناصر مهم و استراتژیکی مانند نیکل و جیوه هستند، به زمین‌شناسان اقتصادی کمک می‌کند تا بتوانند شناخت بهتری نسبت به شرایط تشکیل و تمرکز این ذخایر داشته باشند.
وی افزود: مطالعه کامل این دخائر به ما کمک می‌کند تا بتوانیم با خطای کمتری به نقاط امیدبخش اکتشافی دست پیدا کنیم.
این محقق و پژوهشگر در پایان خاطر نشان کرد: ارائه مدل و شاخص جهت تفکیک لیسونیت‌های بارور از نابارور از لحاظ کانه‌زایی فلزیی با استفاده از شاخص‌های زمین شیمیایی و کانی‌شناسی، از جمله اهداف انجام این طرح بود که خوشبختانه محقق شد.
