يکشنبه ٠٢ مهر ١٣٩٦-
اشاعه و ترویج
گزارش تصویری
نظرسنجی
کدام فعالیت صندوق بیشتر مورد توجه شما بوده است؟

طرح های پژوهشی و فناورانه
پسادکتری
کرسی پژوهشی
ثبت بین المللی اختراع
پژوهانه (گرنت)
تجاری سازی یافته‌های علمی

صفحه اصلی > حمایت از پژوهش و فناوری > کارگروه‌های پژوهشی  > کارگروه معارف و علوم اسلامی > اولویت‌های پژوهشی کارگروه معارف و علوم اسلامی 

اولویت های پژوهشی

· ضرورت وكاركردهاي دين در زندگي انسان معاصر

در جهان امروز  حاکمیت عقل خود بنیاد، مادی گرایی، آمیختگی زندگی بشر با تکنولوژی خود ساخته و عوامل متعددی از این دست موجب فاصله گرفتن هرچه بیشتر انسانها از معنویت و مفاهیم دینی شده است، این بیگانگی روز افزون موجب گردیده تا اندیشه های طغیانگر،اصل ضرورت وجود دین و باورهای دینی در دنیای پست مدرن و مفهوم و کارکرد آن در زندگی انسان معاصر را به چالش بکشند و به استناد توانایی ها و تغییرات پرشتاب جامعه بشری از یک سو و تعلق مفاهیم دینی به گذشته و شرایط منقضی شده از سوی دیگر،در کارآمدی، روزآمدی و اثر بخشی آن تردید ایجاد نمایند.

پاسخ قاطع به این دست شبهات فکری به شکل کلی و تفصیلی و یا جزئی و موضوعی به همراه بررسی ابعاد مختلف ضرورت، جایگاه و کارکرد دین در هر لحظه از زندگی می تواند موضوع انجام کار پژوهشی قرارگیرد. 

مهمترین محورهای پژوهش در این حوزه عبارتند از:

· دين و دلايل ضرورت آن در زندگي انسان 

· كاركردهاي فردي و اجتماعي دين

· كاركرد هاي دين در جامعه سنتي و مدرن 

· كاركردهاي روان شناختي دين در زندگي 

· دين و آينده بشر 

· دين و زندگي 

· دين و دانش 

· دين و توليد كار و كار آفريني 

· دين و نظام خانواده 

· دين و تعليم وتربيت 

· دين و همزيستي مسالمت آميز 

· دين و خرافات 

· دين و مديرت زنان 

· دين و فعاليت اجتماعي زنان 

· دين و بانكداري 

· دين و موسيقي 

· دين و هنر 

· دين و رسانه 

· دين و روابط بين الملل 

· دين و فرهنگ سازي 

· دين و تمدن  سازي 

· دين و الگوهاي معماري 

· دين و روش هاي تبليغ

· دين و جاذبه هاي عرفاني 

· دين و جاذبه هاي اخلاقي  

· زيبايي هاي آيين اسلام در مقايسه با ساير اديان توحيدي 

· زيبايي ها و جاذبه هاي دين در زندگي براي كودكان 

· زيبايي ها و جاذبه هاي دين در زندگي براي نوجوانان 

· زيبايي ها و جاذبه هاي دين در زندگي براي جوانان

· زيبايي ها و جاذبه هاي دين در زندگي براي دختران 

· دين و بحران هاي معرفتي، رواني، عقلي و.....

· دلايل دين گرايي و دين گريزي ( ميداني و كتابخانه اي )

· سيره و روش هاي تبليغي و تربيتي رسول خدا (ص) و ساير پيشوايان معصوم (ع)

· جاذبه هاي رفتاري پيامبر(ص) و ساير پيشوايان معصوم (ع) 

· مباني، اصول و روش هاي قرآن كريم و اهل بيت (ع) در پاسخ به شبهات ديني 

و... 

 

· آسيب شناسي دينداري در عصر جديد

همواره آنچه درک حقیقت و انتخاب صحیح را دشوار می سازد،التقاط حق و باطل است، این واقعیت گویای آن است که بیش از اینکه بی دینی ها و انکار والحاد فضای ذهنی نسل جوان راآشفته وهدایت ایشان به سمت حق را تهدید نماید، برداشتها، تفسیر هاو عملکرد های نادرست درون دینی چنین پیامدهایی دارد. خصوصا اینکه دشمنان نیز راه مبارزه با مفاهیم ناب دین را در اصالت زدایی و تخریب درونی آن جستجو می کنند. کثرت فرقه سازی ها، عرفانهای کاذب، قرائت های مدرن و ...، همه نشانه های این استراتژی مبارزاتی هستند.  پالایش اعتقادات جامعه از این انحرافات مرهون شناخت دقیق و روزآمد این آسیب ها و پاسخگویی سریع و شفاف سازی به موقع می باشد. بدیهی است که مجموعه این فعالیت ها بایستی با پشتوانه تحقیقات علمی گسترده و دقیق در این موضوع انجام پذیرد. 

مهمترین محورهای پژوهش در این حوزه عبارتند از:

· آسيب شناسي دينداري در حيطه هاي معرفتي، شناختي، رواني و ...   

· آسيب شناسي جامعه ديني 

· آسيب شناسي روشنفكران ديني 

· آسيب شناسي روش هاي تبليغ ديني در عصر جديد 

· آسيب شناسي تربيت ديني در عصر جديد 

· آسيب شناسي تربيت ديني در مدارس كشور ( تحقيقي و ميداني)

· پژوهش هاي معطوف به حوزه مردم سالاري ديني و بيداري اسلامي ( نظام سازی در حوزه مردم سالاری دینی)

به اعتقاد صاحبنظران آنچه در خیزش های اخیر کشورهای اسلامی اتفاق افتاد، صرفا تلاش برای ایجاد دمکراسی و دخالت آراء مردم در حکومت نبوده است، بلکه غالب مولفه ها و مظاهر این قیام ها حکایت از رویکرد دینی و مطالبه تحقق آرمانهای اجتماعی از جمله آزادی، عدالت، رشد و توسعه در پرتو شریعت اسلامی داشته اند.

از آنجاییکه جمهوری اسلامی ایران در زمان معاصر داعیه دار انحصاری ایجاد حکومت مردمی براساس مبانی دینی بوده است، بدیهی است که فرهیختگان و تئوریسین های انقلابی بیداری اسلامی، مشتاق مطالعه و استفاده از تجربه برپایی نظام های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ... با صبغه آموزه های اسلامی، در طول سه دهه ایستادگی مردم ایران می باشند. تدوین و ارائه این تجربیات در بسته های جامعی که از مبانی نظری تا مراحل عملیاتی و سعی و خطای طراحی مدل و ایجاد سیستم ها و زیر سیستم های مربوطه و حتی ارزیابی تطبیقی نتایج حاصله با سایر نظام ها را در بر بگیرد، موضوع پژوهش های ذی قیمتی خواهد بود.

مهمترین محورهای پژوهش در این حوزه عبارتند از:

· مباني و كاركردهاي مردم سالاري ديني 

· ولايت فقيه و مردم سالاري ديني 

· جهاني سازي و مردم سازي ديني 

· مردم سالاري ديني و فقه اهل بيت (ع) 

· مقايسه مردم سالاري ديني و ساير نظام هاي سياسي همانند ليبرال دمو كراسي 

· حقوق شهروندان و ولايت فقيه در مردم سالاري ديني 

· آسيب شناسي نظام مردم سالاري ديني 

· بررسي تطبيقي عدالت در مردم سالاري ديني و دموكراسي ليبرال 

· تاريخ تحولات و فلسفه بيداري اسلامي 

· مباني بيداري اسلامي و دلايل آن 

· بيداري اسلامي و تعاملات جهاني 

· انقلاب اسلامي ايران و بيداري اسلامي 

· بيداري اسلامي در انديشه هاي امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري (مد ظَله عالي)

· بيداري اسلامي و مدل نظام سازي 

· آسيب شناسي بيداري اسلامي

 

· تبيين ابعاد فقهي ، اصولي ، كلامي ، اخلاقي ، عرفاني ، سياسي  و ...امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري حضرت آيت الله العظمي  خامنه اي 

در نظام اسلامی، جایگاه رهبری و ولی فقیه دارای تعریف و اختیارات ساختاری معینی است، لیکن شخصیت، روش و منش کسی که به واسطه تجمیع ارزشهای متعالی علمی، اخلاقی و معنوی و عنایت الهی در این مسند قرارگرفته است، بایستی به عنوان الگویی ذو ابعاد مورد مطالعه و الگوسازی قرار بگیرد. 

تدوین این ابعاد فکری در شخصیت های  امام و رهبری، نه تنها از جنبه علمی تئوری های حکومت دینی را تقویت و پشتیبانی می کند، بلکه بهترین روش برای معرفی و برقراری علقه و ارتباط معنی دار و بر مبنای بصیرت بین افراد جامعه به ویژه فرهیختگان و جوانان با مقام ولایت است.

مهمترین محورهای پژوهش در این حوزه عبارتند از:

· اجتهاد و نو آوري از منظر امام خميني (ره)

· مباني و روش هاي اجتهادي امام خميني در استنباط احكام فقهي (ره)

· مباني و روش هاي تفسيري امام خميني 

· مباني، اصول، روش ها و اهداف تعليم و تربيت از ديدگاه امام خميني (ره)

· مقايسه آراي فقهي امام خميني (ره) با ساير فقها 

· مقايسه آراي اصولي امام خميني (ره) با ساير اصوليون 

· مقايسه آراي كلامي امام خميني (ره) با ساير متكلمان 

· مقايسه آراي اخلاقي وعرفاني امام خميني (ره) با ديگران 

· مقايسه آراي سياسي  امام خميني (ره) با ديگران 

· انديشه هاي سياسي_ فقهي امام خميني  (ره)

· سير تطور تفكر سياسي امام خميني  (ره)

· فرهنگ و تمدن اسلامي از ديدگاه امام خميني (ره)

· سيماي معصومين (ع) در انديشه امام خميني (ره)

· معنويت اسلامي در انديشه امام خميني (ره)

· مباني و اركان مردم سالاري ديني از ديد گاه مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· مباني و روش هاي اجتهادي مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌) در استباط احكام فقهي 

· مقايسه آراي فقهي مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌) با ساير فقها 

· مقايسه آراي اصولي مقام معظم رهبري  (مد ظلَه العالي‌) با ساير اصوليون 

· مقايسه آراي كلامي مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌) با ساير متكلمان 

· الگوي جهان گرايي اسلامي در انديشه مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· آزادي و دموكراسي در انديشه سياسي مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· فلسفه در انديشه مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· اقتصاد در كلام و انديشه مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· فرهنگ و تمدّن اسلامي  از ديدگاه مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· علم و علم ديني از ديدگاه مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· دين و كاركردهاي آن از ديدگاه مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· منطق فهم دين از ديدگاه مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· ولايت در كلام و انديشه مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· انديشه هاي سياسي- فقهي مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· مباني و اركان مردم سالاري ديني از ديدگاه مقام معظم رهبري (مد ظلَه العالي‌)

· مباني، اصول، روش ها و اهداف تعليم و تربيت از ديد گاه مقام معظم رهبري  (مد ظلَه العالي‌)

 

· راه كارهاي انتقال مؤثر معارف ديني به مخاطبان ( كودكان ، نوجوانان و جوانان )

طبق فرمایش امیرالمومنین(ع) در نهج البلاغه، تعلیم و تربیت و آموزش مفاهیم دینی به آحاد جامعه از مهمترین تکالیف حاکم و حقوق رعیت است . در واقع در جامعه دینی آنچه ضامن بقاء فرهنگ و ارزشها و مانع سقوط وانحطاط می باشد، انتقال این معارف به شکل موثر به نسل های بعد است. اهمیت این امر در کنار گسترش روشها , ابزارها و دامنه اطلاعات و ارتباطات در دنیای امروز  اقتضا می کند که با تکیه براصول علمی، کارآمد ترین اسلوب های ارائه آموزه های دینی براساس نیازهای مخاطب در دوره های مختلف سنی طراحی گردیده و در اختیار مربیان و اساتید قرارگیرد. تا متعلمان به تدریج و متناسب با فضای ذهنی خود در معرض اقناع عقلی، باور قلبی و تثبیت عملی این آموزه ها قرار گیرند.

بدیهی است که این مهم با انجام بررسی ها و پژوهش های هدفمند و همسویی که یکدیگر را تکمیل نمایند، قابل حصول خواهد بود.

مهمترین محورهای پژوهش در این حوزه عبارتند از:

· اصول و روش هاي انتقال مفاهيم ديني به كودكان 

· اصول و روش هاي انتقال مفاهيم ديني به نوجوانان 

· اصول و روش هاي انتقال مفاهيم ديني به جوانان 

· نقش و تآثير خانواده در انتقال مفاهيم ديني به فرزندان 

· نقش و تأثير رسانه ها در انتقال مفاهيم ديني 

· نقش و تأثير هنر، شعر و ادبيات در انتقال مفاهيم ديني  

· آسيب شناسي روش هاي انتقال مفاهيم ديني در مدارس كشور  (ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان )(تحقيقي- ميداني )

· آسيب شناسي انتقال مفاهيم ديني در دانشگاه ها ( دانشجويان و اساتيد) 

· آسيب شناسي روش هاي انتقال مفاهيم ديني در كتاب هاي درسي دانش آموزان ابتدايي، راهنمايي، دبيرستان، پيش دانشگاهي و دانشگاهي 

· آسيب  شناسي عملكرد رسانه ها مخصوصاً تلويزيون در انتقال مفاهيم ديني 

 

· بررسي ميداني و محتوايي شبهات ديني و پاسخ به آنها در  ابعاد كلامي، اجتماعي، اخلاقي، سياسي و...

طرح شبهه و سئوال از ابزار های ایجاد تردید و سیاه نمایی در میدان مبارزه فکری است. با گسترش ابزارهای دیجیتال و فضای مجازی از یک سو، تنوع و کثرت سئوالات و شبهات و از سوی دیگر سرعت فراگیر شدن و ضریب نفوذ آنها، افزایش چشمگیری داشته است. بطوریکه به سهولت این  امواج سهمگین فضای ذهنی جامعه را به تلاطم در می آورد. رصد مستمر، جمع بندی و ریشه یابی و سپس پاسخ گویی و رفع ابهام و نهایتا برخورد فعالانه و طرح سئوالات متقابل از ضرورت های جدی در مدیریت فرهنگی جامعه است که خود بایستی بر مبنای فعالیت های پژوهشی گسترده و مستمر در این حوزه سامان یابد.

مهمترین محورهای پژوهش در این حوزه عبارتند از:

· پاسخ به شبهات كلامي در ابعاد توحيد، وحي، نبوت، امامت، معاد در سطح  اساتيد دانشگاه ها و نخبگان

· پاسخ به شبهات معرفت شناسي، انسان شناسي در سطح اساتيد دانشگاه ها و نخبگان 

· پاسخ به شبهات سياسي، اجتماعي 

· پاسخ به شبهات اخلاقي و تربيتي 

· پاسخ به شبهات فقهي و حقوق

 

· سبك زندگي در آموزه هاي اسلامي 

دوری انسان مدرن از آموزه های وحیانی و برنامه ریزی مستقل برای روش زندگی موجب پدید آمدن مجموعه ای از رفتارها گردیده که امروزه "سبک زندگی" نامیده می شود و از سوی طراحان آن به دلیل همراه آوردن سلطه و حاکمیت فرهنگی و جهت دهی مصرفی و سودآوری اقتصادی به شدت تبلیغ و ترویج می شود.

در حالیکه آموزه های شریعت چیزی جز سبک و روش زندگی نیست که با ظرافت از جزئی ترین تا کلی ترین ابعاد حیات انسان را با دستورالعمل های دقیق پوشش می دهد. استخراج  و بازخوانی این مفاهیم  با ادبیات و قالبهای جدید، علاوه برآنکه راه و رسم زندگی دینی را در دنیای معاصر تصویر می نماید، امکان تطبیق و مقایسه و تقابل با خطاها و حتی پیشگیری از  ورود نا محسوس و خطر آفرین سبک های غربی و اومانیستی به فضای جامعه دینی را فراهم می سازد. 

مهمترین محورهای پژوهش در این حوزه عبارتند از:

· سبك زندگي در مقياس فردي در آموزه هاي اسلامي 

· سبك زندگي در مقياس اجتماعي در آموزه هاي اسلامي 

· سبك زندگي در مقياس خانواده در آموزه هاي اسلامي 

· سبك زندگي در مقياس بين المللي در آموزه هاي اسلامي 

· مقايسه سبك هاي زندگي سنتي، مدرن و ديني 

· اصول و روش هاي تربيت اخلاقي، عقلاني، عاطفي فرزندان در آموزه هاي اسلامي 

· اصول و روش هاي تربيت جسماني در آموزه  هاي اسلامي 

· مهارت هاي زندگي فردي و اجتماعي در آموزه هاي اسلامي

 

 

©تمامی حقوق متعلق به این سایت و برای صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور محفوظ می باشد.insf.org